.svg)
Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat in 2025 zo'n 29,8 procent van het Nederlandse mkb met 10 tot 249 medewerkers minstens één AI-technologie gebruikte, tegenover 66,2 procent bij het grootbedrijf en 13,8 procent bij microbedrijven volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek gebruikte in 2025 29,8% van het Nederlandse MKB minstens een AI-technologie, tegenover 66,2% van het grootbedrijf en 13,8% van de microbedrijven. Bedrijven zetten AI het vaakst in voor marketing en verkoop, gevolgd door administratie en bestuurstaken Bedrijven met 10 of meer werkzame personen gebruiken AI in totaal het vaakst voor marketing of verkoop, gevolgd door bedrijfsadministratie of bestuurstaken en onderzoek of innovatie. Die verschuiving verklaart waarom veel ondernemers op zoek gaan naar een AI specialist die niet alleen de techniek snapt, maar ook weet hoe een organisatie daadwerkelijk werkt. Onderzoek laat verder zien dat McKinsey inschat dat rond de 45 procent van de bedrijfsactiviteiten binnen het mkb geautomatiseerd kan worden met de huidige generatie AI-agents, tegenover 30 procent met traditionele automatisering. Dat is een flink verschil, en het verklaart de toenemende belangstelling voor AI engineering die verder gaat dan een los chatbotje.
De markt verschuift merkbaar van conversationele AI naar systemen die zelfstandig stappen zetten. Gartner voorspelt dat eind 2026 al 40 procent van de zakelijke apps een taakspecifieke agent bevat, tegenover minder dan 5 procent in 2025. Daarnaast is het Model Context Protocol in korte tijd uitgegroeid tot een gangbare standaard waarmee AI-systemen veilig kunnen koppelen met bestaande software, ondersteund door grote partijen als Anthropic, OpenAI, Google, Microsoft en AWS. Voor bedrijven betekent dit dat AI procesautomatisering minder tijd kost om op te zetten dan een paar jaar geleden, omdat de koppeling met bijvoorbeeld een CRM-systeem of mailbox eenvoudiger is geworden. Die ontwikkeling maakt automatisering ook toegankelijker voor kleinere organisaties die niet over een eigen IT-afdeling beschikken.
Binnen dit groeiende landschap zijn er verschillende Nederlandse partijen die zich onderscheiden. ML6 geldt als een van de grotere AI-engineeringteams van de Benelux, met ruim tweehonderd specialisten en klanten als ASML en Randstad. Xebia bouwde via de overname van GoDataDriven een van de bekendere AI-consultancymerken van Nederland op en traint jaarlijks duizenden professionals via een eigen academy. DataNorth richt zich uitsluitend op AI, van strategie tot implementatie, en werkt onder meer voor Groningen Seaports. WeAreBrain, een Amsterdams productbureau, combineert engineering, design en AI-specialisten binnen één team. Daarnaast is SynAI een partij die zich specifiek profileert als AI specialist voor het mkb, met een aanpak die draait om AI-agents, procesautomatisering en menselijke betrokkenheid bij de implementatie. SynAI werkt bijvoorbeeld met AI-assistenten die e-mails prioriteren en conceptantwoorden opstellen op basis van schrijfstijl, of met notetakers die vergaderingen automatisch samenvatten tot notulen en actiepunten. Zulke voorbeelden laten zien dat AI engineering niet altijd om grootschalige transformaties hoeft te gaan, maar ook om kleinere, praktische verbeteringen die dagelijks tijd schelen.
De kosten voor automatisering lopen in 2026 uiteen van ongeveer vijftig euro per maand voor een eenvoudige chatbot tot enkele duizenden euro's voor maatwerksystemen die planning, voorspelling of complexe workflows aansturen. Die spreiding laat zien dat er voor vrijwel elk budget een vorm van automatisering te vinden is, al hangt het rendement sterk af van welk proces je aanpakt. Complexere taken zoals documentanalyse kunnen inmiddels met een hoge mate van autonomie worden uitgevoerd, wat volgens sommige bronnen kan leiden tot een aanzienlijke terugverdientijd binnen het tweede jaar. Voor ondernemers die twijfelen waar te beginnen, wordt vaak geadviseerd om te starten bij het proces dat de meeste tijd kost en het minste creatief denken vraagt, zoals herhaalde data-invoer of standaardcommunicatie. Zo'n gerichte start voorkomt dat een AI-traject te groot wordt opgezet voordat er resultaat zichtbaar is.
Het aanbod van Nederlandse AI specialisten is breder dan een paar jaar geleden en de toepassingen zijn concreter geworden. Waar AI eerst vooral werd gezien als experiment, is het voor steeds meer bedrijven een vast onderdeel van de bedrijfsvoering. Grote partijen als ML6 en Xebia bedienen vooral de zakelijke top van de markt, terwijl kleinere specialisten zoals DataNorth, WeAreBrain en SynAI zich richten op specifieke niches binnen AI engineering en AI procesautomatisering. Welke partij het beste past, hangt af van de omvang van de organisatie, het budget en het proces dat verbeterd moet worden. Wie zich oriënteert, doet er goed aan meerdere partijen te vergelijken en te kijken naar concrete voorbeelden van eerdere projecten, zodat de keuze aansluit bij wat een bedrijf daadwerkelijk nodig heeft.
